Nỗi lo cổ thụ gãy đổ đe dọa người đi đường tại trung tâm TP HCM

Cổ thụ gãy đổ TP HCM đang gây lo ngại khi nhiều cây lâu năm tại trung tâm thành phố có nguy cơ gãy cành, bật gốc khi mưa giông.
TP HCM hiện có khoảng 8.000 cây cổ thụ trên các tuyến đường nội đô. Nhiều cây cao từ 20 đến 50 m, được trồng hàng chục năm, tạo bóng mát nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ gãy nhánh hoặc bật gốc khi gặp mưa lớn, giông gió.

Tối 18/9, một nhánh cây dầu tại đường An Dương Vương bất ngờ gãy từ độ cao hơn 10 m, rơi trúng người đàn ông 59 tuổi khiến nạn nhân tử vong. Vụ việc tiếp tục làm dấy lên lo ngại về an toàn cây xanh tại khu vực trung tâm thành phố.

Trước đó, nhiều sự cố tương tự từng xảy ra. Năm 2023, cây me lớn trong khuôn viên trường THPT Trần Văn Ơn bật gốc, khiến 6 người bị thương. Trong tháng 8 và 9/2024, hai vụ cổ thụ gãy nhánh tại công viên Tao Đàn và đường An Dương Vương khiến 3 người tử vong. Năm 2025, cây bồ đề cao khoảng 20 m trên đường Lê Hồng Phong đổ xuống, làm một người đi xe máy bị thương nặng.

Vì sao cây lâu năm khó kiểm soát

Theo Trung tâm Quản lý giao thông và Hạ tầng kỹ thuật, nhóm cổ thụ tại trung tâm thành phố gồm nhiều loài như sao đen, dầu, xà cừ và me tây. Một số tuyến đường như Trương Định, Pasteur, Mạc Đĩnh Chi, Trần Quang Khải và An Dương Vương có nhiều cây được trồng từ hơn 50 năm trước.

Cây lâu năm có thể suy yếu do tuổi tác, sâu bệnh hoặc tác động từ quá trình đô thị hóa. Rễ cây có thể bị ảnh hưởng trong quá trình thi công vỉa hè và hệ thống hạ tầng ngầm.

Các phương pháp kiểm tra chuyên ngành và siêu âm có thể phát hiện một số khu vực bị sâu hoặc rỗng. Tuy nhiên, việc xác định chính xác tình trạng rễ và các điểm liên kết giữa thân với cành vẫn còn khó khăn.

Khi gặp giông lốc hoặc gió mạnh, những vị trí liên kết đã suy yếu có thể khiến cành lớn tách khỏi thân và rơi xuống đường.

Đề xuất lập bản đồ số quản lý từng cây

TS Đinh Quang Diệp thuộc Hội Khoa học kỹ thuật lâm nghiệp Việt Nam cho rằng việc rà soát cây cổ thụ tại TP HCM hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào quan sát trực quan và kinh nghiệm.

Một số tuyến đường có cây cao hơn 30 m khiến việc kiểm tra toàn bộ thân, cành và tán cây gặp nhiều khó khăn do thiếu phương tiện phù hợp.

Theo chuyên gia, thành phố nên xây dựng bản đồ số quản lý cổ thụ. Mỗi cây cần có hồ sơ riêng, ghi nhận vị trí, chủng loại, kích thước, tình trạng thân, bộ rễ và cành nhánh.

Những cây không đáp ứng tiêu chí an toàn có thể được tỉa cành, xử lý hoặc thay thế nhằm giảm nguy cơ xảy ra sự cố.

Thành phố tính phương án thay thế cây già

Cơ quan quản lý cây xanh cho biết thành phố đang định hướng lựa chọn những loài cây phù hợp và kiểm soát chiều cao từ giai đoạn trồng, khoảng 10 đến 15 m, nhằm thuận tiện cho việc chăm sóc và cắt tỉa.

Các cây già cỗi sẽ được xem xét thay thế theo từng năm. Những cây vẫn đáp ứng yêu cầu an toàn tiếp tục được giữ lại để duy trì mảng xanh đô thị.

Cách tiếp cận này nhằm cân bằng giữa yêu cầu an toàn giao thông, phòng ngừa cây gãy đổ và việc bảo tồn hệ thống cây xanh lâu năm của TP HCM.