Người trẻ vẫn có thể nhồi máu cơ tim: Những nguyên nhân ít ai ngờ tới

Nhiều người cho rằng nhồi máu cơ tim chỉ xảy ra ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh tim mạch từ trước. Tuy nhiên, các bác sĩ cảnh báo người trẻ, thậm chí mới ngoài 20 tuổi, vẫn có thể gặp biến cố nguy hiểm này do nhiều nguyên nhân khác ngoài xơ vữa động mạch.

Theo PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, thời gian gần đây bệnh viện tiếp nhận nhiều trường hợp người trẻ bị nhồi máu cơ tim. Có bệnh nhân mới 22 tuổi, trong khi một số người ở độ tuổi 30-40 nhập viện trong tình trạng rất nặng, thậm chí sốc tim hoặc ngừng tim.

Ở người trẻ, xơ vữa động mạch chưa chắc là nguyên nhân chính. Một số cơ chế khác có thể khiến mạch vành bị tắc nghẽn đột ngột nhưng dễ bị bỏ qua.

Bóc tách động mạch vành

Bóc tách động mạch vành tự phát (SCAD) là một nguyên nhân đáng chú ý, đặc biệt ở phụ nữ trẻ.

Tình trạng này có thể xuất hiện ở những người trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, không hút thuốc. Stress cảm xúc mạnh, vận động gắng sức, thai kỳ hoặc giai đoạn sau sinh có thể liên quan đến nguy cơ xảy ra biến cố.

Khi thành động mạch vành bị tổn thương và các lớp thành mạch bị tách ra, lòng mạch có thể bị thu hẹp hoặc tắc nghẽn, khiến lượng máu tới cơ tim giảm mạnh.

Co thắt động mạch vành

Một động mạch vành có thể không có mảng xơ vữa rõ ràng nhưng vẫn đột ngột co thắt, làm dòng máu tới cơ tim bị hạn chế.

Nguy cơ này đáng lưu ý ở người trẻ hút thuốc lá, sử dụng thuốc lá điện tử, thường xuyên thức khuya hoặc tiêu thụ nhiều cà phê và nước tăng lực.

Nếu tình trạng co thắt kéo dài, dòng máu bị ảnh hưởng nghiêm trọng và trong một số trường hợp có thể hình thành huyết khối, dẫn tới nhồi máu cơ tim cấp.

Chất kích thích có thể tác động nhanh lên tim

Một số chất kích thích có thể làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch cấp tính.

Cocaine, amphetamine, ma túy đá, cần sa tổng hợp và việc lạm dụng bóng cười kết hợp với rượu có thể gây co thắt mạnh mạch vành hoặc thúc đẩy hình thành cục máu đông.

Biến cố có thể xuất hiện trong thời gian ngắn sau khi sử dụng, khiến người trẻ tưởng rằng mình vẫn khỏe nhưng nhanh chóng rơi vào tình trạng nguy hiểm.

Rối loạn đông máu cũng có thể là nguyên nhân

Không phải mọi cục máu đông gây tắc động mạch vành đều bắt nguồn trực tiếp từ mảng xơ vữa.

Một số rối loạn đông máu như hội chứng kháng phospholipid hoặc thiếu protein C, protein S có thể làm cơ thể hình thành huyết khối bất thường. Một số bệnh tự miễn, trong đó có lupus, cũng có thể liên quan đến tình trạng này.

Nếu huyết khối di chuyển đến động mạch vành, dòng máu tới cơ tim có thể bị cản trở.

Dị tật động mạch vành: nguy cơ khi gắng sức

Một số người sinh ra đã có bất thường về cấu trúc động mạch vành.

Trong đó, động mạch vành có thể xuất phát hoặc đi theo đường bất thường, khiến mạch bị chèn ép giữa các mạch máu lớn. Khi vận động cường độ cao, nhịp tim tăng và nhu cầu oxy của cơ tim tăng theo, nhưng lượng máu cung cấp không đáp ứng đủ.

Sự mất cân bằng giữa nhu cầu và nguồn cung máu có thể dẫn tới biến cố tim mạch nghiêm trọng.

Người trẻ vẫn có thể mắc bệnh do xơ vữa

Việc không tìm thấy những nguyên nhân đặc biệt trên không đồng nghĩa người trẻ miễn nhiễm với xơ vữa động mạch.

Hút thuốc trong nhiều năm, sử dụng thuốc lá điện tử thường xuyên, tiền sử gia đình có người mắc nhồi máu cơ tim hoặc đặt stent sớm, rối loạn mỡ máu có tính gia đình, đái tháo đường type 2, béo phì, hội chứng chuyển hóa và tăng huyết áp không được kiểm soát đều có thể làm nguy cơ tăng lên.

Đặc biệt, tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm là yếu tố không nên bỏ qua.

Chủ quan vì còn trẻ có thể khiến bệnh bị phát hiện muộn

Một vấn đề đáng lo là người dưới 30 tuổi thường không nghĩ mình có thể bị nhồi máu cơ tim.

Khi tới bệnh viện, điện tâm đồ ban đầu đôi khi chưa biểu hiện rõ bất thường, trong khi men tim có thể chưa tăng đủ để phát hiện ngay. Điều này khiến một số trường hợp dễ bị bỏ sót hoặc chẩn đoán muộn.

Nhồi máu cơ tim cần được xử trí càng sớm càng tốt. Việc chậm tái thông mạch vành có thể khiến cơ tim bị tổn thương nghiêm trọng hơn.

Đừng bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo

Người trẻ cần đặc biệt lưu ý khi xuất hiện:

• Đau hoặc tức ngực dữ dội kéo dài trên 15 phút, không giảm khi nghỉ.
• Khó thở tăng nhanh.
• Vã mồ hôi lạnh.
• Chóng mặt, choáng hoặc ngất.
• Mất ý thức.

Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu thay vì tự theo dõi tại nhà.

Chủ động giảm nguy cơ từ những thói quen hằng ngày

Nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch có thể được kiểm soát thông qua lối sống.

Người trẻ nên bỏ thuốc lá và thuốc lá điện tử, hạn chế rượu bia, duy trì chế độ ăn cân đối, kiểm soát cân nặng, ngủ đủ và giảm stress kéo dài.

Hoạt động thể chất ở mức phù hợp cũng đóng vai trò quan trọng. Khuyến nghị được đề cập là duy trì khoảng 150 phút vận động cường độ trung bình mỗi tuần, đồng thời kiểm soát tốt các bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu.

Tuổi trẻ không đồng nghĩa với miễn nhiễm bệnh tim mạch. Khi xuất hiện triệu chứng bất thường ở vùng ngực hoặc khó thở đột ngột, việc chủ động kiểm tra y tế có thể quyết định khả năng cứu sống và hạn chế tổn thương cơ tim.